NASA’nın 1.5 tonluk dev gözlemevi nereye düştü ve yeryüzü için tehlike oluşturuyor mu

Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi’nin yirmi yılı aşkın süredir derin uzayı izleyen tonlarca ağırlıktaki emektar gözlemevi, yörüngeden çıkarak Dünya atmosferine kontrolsüz bir giriş yaptı. Güneş fırtınalarının tetiklediği sürüklenmeyle okyanus semalarında alev alan aracın akıbeti ve geride bıraktığı bilimsel boşluk tüm dünyada yankı uyandırdı.

Gökbilim tarihinin en verimli keşif araçları arasında gösterilen Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yaklaşık bin 500 kilogramlık dev kütlesiyle yörünge irtifasını tamamen kaybederek gezegenimize doğru ölüm dalışını gerçekleştirdi. Son senelerde sıra dışı seviyelere tırmanan Güneş hareketliliği, Dünya’nın en dış atmosfer tabakasında yoğun bir genişlemeye yol açtı. Bu durum, uzay aracının üstünde beklenenden çok daha şiddetli bir sürtünme etkisi doğurarak onu kaçınılmaz bir sona sürükledi.

Askeri kaynakların takibine yansıyan hareketlilik sonucunda, uydunun Hint Okyanusu ile Endonezya açıklarına denk gelen bölgede atmosfere girdiği belirlendi. Uzay trafiğini yakından takip eden uzmanlar, resmi verilere dayanarak gözlemevinin Sumatra Adası’nın kuzey sınırlarında yeryüzüne doğru alçaldığını kaydetti.

Atmosferde Alev Alan Dev Araçtan Geriye Ne Kaldı

Tonlarca ağırlığa sahip uzay donanımının sürtünmeyle oluşan aşırı ısı karşısında ne kadarının eridiği henüz kesinlik kazanmış değil. Görevin başından beri süreci takip eden uzay ajansı uzmanları, aracın devasa gövdesinin çok büyük bir bölümünün yanarak kül olacağını daha önce öngörmüştü. Yapılan modellemelere göre, olası parça döküntülerinin karada yaşayan insanlara ya da yerleşim merkezlerine isabet ederek herhangi bir yıkıma yol açma ihtimali neredeyse sıfıra yakın görülüyor.

Son Anda Başlatılan Kurtarma Operasyonu Neden Başarısız Oldu

Uydunun planlanandan çok daha çabuk irtifa kaybetmesi, perde arkasında hummalı bir kurtarma çalışmasını da tetiklemişti. Özel bir savunma ve uzay şirketi tarafından geliştirilen Link isimli kurtarıcı araç, temmuz ayının başlarında Pasifik Okyanusu’ndaki Marshall Adaları’ndan kritik bir misyon için fırlatıldı. Hedef, yörüngesi düşen gözlemevine kenetlenip onu yeniden güvenli bir yüksekliğe çekmekti.

Ne var ki kurtarma mekiği uzay boşluğuna ulaştıktan kısa süre sonra hem itki motorlarında hem de yön tayinini sağlayan mekanik tekerleklerinde ciddi arızalar yaşadı. Mühendislerin müdahalelerine rağmen kontrolden çıkan kurtarma aracı görevini tamamlayamadı ve Swift’in son umudu da böylece tükenmiş oldu.

Kozmik Patlamaların Avcısı Artık Görevde Değil

Swift, 2004 senesinde fırlatıldığı günden bu yana yirmi yılı aşkın süredir evrenin en karanlık sırlarını aydınlatıyordu. Özellikle evrenin derinliklerinde saniyeler içinde parlayıp sönen gama ışını patlamalarını anında yakalayabilme yeteneği, onu dünya genelindeki astrofizikçiler için vazgeçilmez kılmıştı. Ani gelişen gök olaylarına saniyeler içinde yönünü çevirebilen mekanizması sayesinde sayısız kozmik keşfe imza atıldı.

Şu an uzayda Swift’in sahip olduğu hassas ve seri gözlem kapasitesini birebir devralabilecek hazır bir yedek bulunmuyor. Bilim dünyasında büyük bir kayıp olarak değerlendirilen bu vedanın ardından, meydana gelen derin veri açığının diğer aktif uzay teleskoplarıyla kapatılması ve ani kozmik patlamaları yakalayabilmek için alternatif erken uyarı modellerinin devreye sokulması hedefleniyor.