Gökyüzünde kurulacak yeni drone otoyolları günlük hayatımızı nasıl değiştirecek?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, insansız hava araçlarının emniyetli ve otonom biçimde seyahat edebilmesini sağlayacak drone koridorlarının mevzuatını tamamlayarak havacılıkta çığır açacak yeni dönemin perdesini araladı.

Gelişen teknolojiyle birlikte gökyüzündeki hareketlilik artarken, Türkiye hava sahasında devrim niteliğinde bir adım atılıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, kamuoyunda drone otoyolu adıyla anılan insansız hava aracı koridorlarına dair yasal zeminin hazırlandığını duyurdu. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı doğrultusunda hayata geçirilecek proje, insansız hava taşıtlarının görüş menzili dışındaki uzun menzilli intikallerini ve kendi kendine gerçekleştireceği otonom seferleri yasal güvence altına alıyor.

Geliştirilen sistemin karayollarındaki yükü hafifleteceğine dikkat çeken Bakan Uraloğlu, “Gökyüzünde dijital olarak tanımlanmış hava yolları oluşturacağız. Böylece insansız hava araçları, belirlenen güzergâhlarda emniyetli ve kontrollü şekilde uçabilecek. Karayolu trafiğinden bağımsız yeni bir taşımacılık imkânının önünü açacağız.” sözleriyle yeni havacılık vizyonunu özetledi.

Dijital hava koridorları ve merkezi trafik yönetimi

Hava sahasında oluşturulacak yeni rotaların sınırları, giriş-çıkış noktaları, anlık taşıma kapasiteleri ve araçların birbirleriyle koruması gereken emniyet mesafeleri tamamen sanal ortamda haritalandırılacak. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü koordinesinde ilgili paydaşlarla çizilecek bu hatlar, merkezi bir yazılım mimarisiyle idare edilecek.

Sistemin operasyonel işleyişine değinen Uraloğlu, “Tüm bu bilgiler, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğümüzün merkezî dijital platformu İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) üzerinden yayımlanacak. İnsansız hava araçlarının yazılımları bu verileri doğrudan okuyabilecek ve uçuşlar belirlenen kurallar çerçevesinde gerçekleştirilecek. Koridorları yasak, tahditli ve tehlikeli bölgeler ile NOTAM yayımlanan sahaları kesmeyecek şekilde planlayacağız.” dedi.

Yapay zekanın yönettiği otonom gökyüzü trafiği

Söz konusu rotalarda devreye alınacak yapay zeka algoritmaları, araçların seyahat sürelerini ve yollarını optimize edecek. Olası kriz ve risk anlarında İHATTYS sistemi devreye girerek tehlikeleri önceden bertaraf edecek mekanizmaları tetikleyecek.

Trafik idaresinde güvenlik önlemlerinin en üst düzeyde tutulacağını ifade eden Uraloğlu, “Otonom uçuşların rotaları, en kısa yol ve faz farkı esas alınarak yapay zekâ desteğiyle belirlenecek. Uçuşların kontrolü ise İHATTYS üzerinden sağlanacak. Gerekli durumlarda uçuş sınırları daraltılabilecek, güzergâh değiştirilebilecek, araçların inişi sağlanabilecek veya uçuşları sonlandırılabilecek. Bağlantının kesilmesi halinde ise insansız hava araçları, yerleşim alanları üzerinden geçmeden önceden belirlenmiş kurtarma alanlarına yönlendirilecek.” değerlendirmesinde bulundu.

Acil tıbbi ihtiyaçlardan ağır sanayi transferine geniş kullanım

Hava koridorlarının faaliyete geçmesi, başta kargo taşımacılığı ve acil sağlık hizmetleri olmak üzere pek çok sektöre hız kazandıracak. Şehirlerarası teslimatlardan zorlu kış şartlarında ulaşılamayan mahallelere yapılacak yardımlara kadar pek çok lojistik operasyon artık gökyüzünden yürütülecek.

Geniş tatbikat sahasına vurgu yapan Uraloğlu, “Drone otoyollarını şehirlerarası kargo taşımacılığında, lojistik ve aktarma merkezleri arasında düzenli otonom seferlerde kullanabileceğiz. Hastaneler arasında kan, ilaç, aşı ve tıbbi numune taşınabilecek. Adalar ve kış aylarında ulaşımın güçleştiği yerleşim yerlerine ikmal sağlanabilecek. Organize sanayi bölgeleri, fabrikalar ve limanlar arasında parça transferi yapılabilecek. Ayrıca enerji iletim hatları, boru hatları, demiryolları ve karayollarının uzun mesafeli denetimlerinde de bu koridorlardan yararlanılabilecek.” ifadelerine yer verdi.

Kimler bu otoyolları kullanabilecek?

Kamuoyunun en çok merak ettiği konulardan biri olan bireysel kullanımlar içinse kesin sınırlar çizildi. Güvenlik açığı oluşmaması adına hobi uçuşlarının bu hatlara girmesine izin verilmeyecek, yalnızca profesyonel standartları karşılayan hava araçları ve uzman pilotlar yetkilendirilecek.

Uçuş kriterlerinin altını çizen Bakan Uraloğlu, “Bu koridorlar hobi amaçlı uçuşlara kapalı olacak. Yalnızca P2 lisansına sahip pilotlar, SHGM’den gerekli operasyonel yetkilendirmeleri alarak yetkili işletmeler bünyesinde uçuş gerçekleştirebilecek. Kullanılacak insansız hava araçlarının tescilli olması, uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama ve gerekli yazılım sertifikalarına sahip olması zorunlu olacak. Her uçuş öncesinde İHATTYS üzerinden bildirim yapılacak.” diyerek sözlerini tamamladı.