Sadece tek bir motor sesine karşı takıntı geliştiren hasta yeni bir demans türünün habercisi mi olabilir

Hafıza kaybı denince akla gelen klasik demans belirtileri, yeni bir vaka çalışmasıyla yerini şaşırtıcı bir tabloya bıraktı. 68 yaşındaki bir adamın belirli bir savaş uçağı motoruna duyduğu kontrol edilemez hayranlık ve seslere karşı geliştirdiği aşırı hassasiyet, bilim dünyasında “sağ temporal varyant” adı verilen ve henüz yeni tanımlanan bir demans türünün en somut kanıtı olarak değerlendiriliyor.

Tıp dünyasında demans denildiğinde çoğu insanın aklına ilk gelen semptom hafıza kaybı olsa da, uzmanlar bu hastalığın her zaman bellek sorunlarıyla başlamadığını hatırlatıyor. Yeni yayımlanan çarpıcı bir vaka çalışması, nadir görülen bir demans türüne sahip olan 68 yaşındaki bir erkeğin belirli bir motor sesine karşı geliştirdiği yoğun hayranlığı gözler önüne serdi. Araştırmacılar, elde edilen bu bulguların yakın zamanda tanımlanan bir demans sendromunun en belirgin özelliğine işaret edebileceğini savunuyor.

Spitfire motoru sesine duyulan gizemli tutku

Araştırmacıların “CP” olarak adlandırdığı 68 yaşındaki hasta, Spitfire savaş uçaklarının motor seslerine karşı daha önce hiç görülmemiş, sıra dışı bir ilgi geliştirdi. Hastanın eşi, bu durumu demans teşhisinden yaklaşık iki yıl önce fark etti. Bir havaalanına yakın bölgede yaşayan CP, eski savaş uçakları evlerinin üzerinden geçtiği her an yaptığı işi bırakıp dışarı koşmaya başladı. Uçaklara el sallayan ve motor seslerini duyduğunda mutluluktan gözyaşı döken hastanın, hastalık öncesinde uçaklara karşı hiçbir özel ilgisi bulunmuyordu.

Bu ilginin en dikkat çekici yanı ise son derece spesifik olmasıydı. CP, diğer uçak seslerine hiçbir tepki vermiyor ve genel olarak araçlara karşı bir merak göstermiyordu. Ancak bu ses tutkusu beraberinde bazı hassasiyetleri de getirdi. Kuş seslerinden ve tiz sesli insanlardan rahatsız olmaya başlayan hasta, müzik konusunda da aşırı seçici bir tavır takınarak cover parçaları reddetmeye, yalnızca orijinal kayıtları dinlemeye başladı.

Kişilik değişimleri ve sosyal uzaklaşma

Motor seslerine duyulan bu takıntılı ilginin başlamasından birkaç yıl önce CP’de belirgin kişilik değişimleri de gözlemlendi. Eskiye oranla çok daha sinirli ve huysuz bir karaktere bürünen hasta, çevresine karşı duygusal olarak uzaklaşmaya ve sosyal davranışlarını kontrol etmekte zorlanmaya başladı. Aile içinde yaşanan acı bir kayba karşı tamamen kayıtsız kalması veya insanların sözünü sürekli kesmesi, çevresi tarafından fark edilen en büyük değişimler arasındaydı.

Zamanla mizah anlayışını kaybeden ve tatlı yiyeceklere karşı aşırı bir düşkünlük geliştiren CP, satranç ve kelime bulmacalarına karşı da takıntılı bir ilgi duymaya başladı. Tüm bu süreçte en şaşırtıcı olan nokta ise hastanın hafızasında veya dil yetilerinde herhangi bir belirgin sorunun yaşanmamasıydı.

Sağ temporal varyant ismiyle yeni bir alt tip

Belirtilerin ortaya çıkmasından yaklaşık beş yıl sonra CP’ye davranışsal varyant frontotemporal demans teşhisi konuldu. Ancak araştırmacılar, hastanın aslında “sağ temporal varyant” olarak adlandırılan daha yeni ve özel bir alt tipe sahip olduğunu düşünüyor. Bu isimlendirme, beyindeki doku kaybının çoğunlukla sağ temporal lobda yoğunlaşmasından kaynaklanıyor. Beynin bu özel bölgesi, sosyal ipuçları gibi sözsüz bilgileri anlamlandırmada ve kavramlara anlam yüklemede hayati bir rol üstleniyor.

Yapılan beyin taramaları, CP’nin sağ temporal lob bölgesinde ciddi bir doku kaybı olduğunu net bir şekilde ortaya koydu. Uzmanlara göre bu vaka, demansın insanların sesleri algılama biçimini kökten değiştirebileceğini kanıtlıyor. İşitme kaybı ile demans arasındaki bağ uzun süredir bilinse de, bu vaka demansın işitsel değişimlere bizzat neden olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. CP’nin yalnızca hastalık süreciyle birlikte belirli seslere karşı aşırı ilgi geliştirmesi, demansın işitsel algı üzerindeki etkilerini anlamak için tıp dünyasına yeni bir kapı aralıyor.