Mars’taki gizemli moleküller yaşamın kanıtı mı ve NASA neden bu kadar heyecanlı
NASA’nın Curiosity gezgini tarafından Mars’taki Gale Krateri’nde bulunan karmaşık organik maddeler bilim dünyasını ayağa kaldırdı. Yapılan son araştırmalar, bu moleküllerin sadece biyolojik süreçlerle açıklanabileceği ihtimalini güçlendirirken, Kızıl Gezegen’in geçmişine dair sarsıcı soruları beraberinde getiriyor.
NASA liderliğindeki yeni bir araştırma, Mars yüzeyinde tespit edilen organik bileşiklerin yalnızca yaşam dışı süreçlerle açıklanmasının mümkün olmadığını ortaya koydu. Curiosity gezgininin Gale Krateri’nde elde ettiği veriler, Kızıl Gezegen’de bir zamanlar mikrobiyal yaşamın var olmuş olabileceği teorisini en güçlü seviyeye taşıdı. Bilim insanları, keşfedilen bu karmaşık yapıların yağ asidi kalıntıları olabileceğini belirtiyor. Söz konusu maddelerin bolluğu ve karmaşıklığı, yalnızca “biyolojik olmayan” yani yaşam dışı süreçlerle tam olarak açıklanamıyor.
Gale Krateri’nin Derinliklerindeki Büyük Sır
Curiosity, 2012 yılından bu yana Kızıl Gezegen üzerindeki Gale Krateri’ni didik didik ediyor. Milyarlarca yıl önce devasa bir göl ya da göller zinciri olduğu düşünülen bu bölge, yaşam izlerini saklamak için en ideal nokta olarak görülüyor. Cumberland adı verilen ince taneli çamurtaşı örneklerini inceleyen keşif aracı, dekan, undekan ve dodekan gibi uzun zincirli organik moleküller tespit etti. Astrobiology dergisinde yayımlanan analizlere göre, bu maddeler biyolojik faaliyetlerin en önemli göstergelerinden biri olan alkanlar veya yağ asitlerinin kalıntıları olabilir.
Dünya üzerinde yağ asitlerinin büyük bir kısmının canlı organizmalar tarafından üretildiği biliniyor. Her ne kadar bazı jeolojik süreçler benzer yapılar oluşturabilse de, Mars’ta tespit edilen yoğunluk bilim insanlarını farklı bir noktaya sürüklüyor. Araştırmacılar, kaya yüzeyinin yaklaşık 80 milyon yıldır Güneş’ten gelen iyonlaştırıcı radyasyona maruz kaldığını hesapladı. Normal şartlarda bu radyasyonun organik molekülleri zamanla tamamen parçalamış olması gerekiyordu.
Zaman Geri Sarıldı ve Çarpıcı Sonuçlar Ortaya Çıktı
Bilim insanları laboratuvar deneyleri, matematiksel modellemeler ve Curiosity verilerini birleştirerek adeta zamanı geri sardı ve kayada başlangıçta ne kadar organik madde bulunmuş olabileceğini hesapladı. Sonuçlar oldukça çarpıcıydı. Radyasyon etkisi başlamadan önce Cumberland çamurtaşında milyon başına 120 ila 7 bin 700 parça (ppm) arasında uzun zincirli alkan veya yağ asidi bulunmuş olabileceği tahmin edildi. Bu kadar yüksek yoğunlukta büyük organik molekülün, yalnızca meteoritler veya karbon zengini uzay tozlarının birikimiyle açıklanması oldukça zor görünüyor.
Araştırmacılar, biyolojik olmayan kaynakların bu bolluğu tam olarak açıklayamadığını ve bu nedenle biyolojik bir kaynağın makul bir hipotez olduğunu belirtiyor. Ancak tüm bu bulgulara rağmen bilim dünyası temkinli duruşunu koruyor. Makalede, ünlü gökbilimci Carl Sagan’ın “Olağanüstü iddialar olağanüstü kanıtlar gerektirir” sözlerine atıf yapılarak, Mars’ta yaşamın kesin ilanı için birden fazla bağımsız kanıt hattına ihtiyaç olduğu vurgulanıyor.
Gelecekteki Araştırmalar İçin Yeni Bir Kapı
Curiosity üzerindeki Sample Analysis at Mars (SAM) cihazının teknik parametreleri nedeniyle bazı daha kısa veya daha uzun zincirli moleküllerin tespit edilmesinin zor olduğu belirtiliyor. Bu durum, keşfedilenden çok daha karmaşık bir yapının Mars kayalarında saklı olabileceği ihtimalini doğuruyor. Bilim insanları, Mars benzeri koşullar altında kerogenler, alkanlar ve yağ asitlerinin radyasyonla bozunma hızlarını ölçen yeni deneylerin yapılmasını öneriyor.
Bu yeni çalışmalar, Mars yüzeyinde radyasyona maruz kalmış eski tortul kayalarda hangi tür organik moleküllerin korunabileceğinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak. Kızıl Gezegen’den gelecek bir sonraki veri seti, insanlığın “Evrende yalnız mıyız?” sorusuna vereceği yanıtı sonsuza dek değiştirebilir.
