Mark Zuckerberg mahkemede hesap mı veriyor sosyal medya platformları gençleri kasıtlı olarak mı bağımlı hale getirdi

Meta CEO’su Mark Zuckerberg, sosyal medya platformlarının gençleri bağımlı hale getirecek şekilde tasarlandığı iddialarıyla açılan tarihi davada bugün jüri karşısına çıkıyor. Binlerce aileye emsal teşkil edebilecek bu kritik yargılama süreci, dev teknoloji şirketlerinin algoritmalarının çocuk ruh sağlığı üzerindeki etkilerini ilk kez bu denli geniş kapsamlı bir şekilde sorguluyor.

Jüri önünde tarihi hesaplaşma süreci başlıyor

Dünya teknoloji devlerinden Meta’nın 41 yaşındaki CEO’su Mark Zuckerberg, şirketinin amiral gemisi platformları olan Instagram ve Facebook’un genç kullanıcılar üzerindeki etkilerine dair açılan davada en dikkat çeken tanık olarak jüri önüne çıkıyor. Kaliforniya’da görülen bu emsal niteliğindeki dava, Amerikan ailelerinin büyük sosyal medya şirketlerine karşı yürüttüğü hukuk mücadelesinin en kritik aşamasını oluşturuyor. Davanın sonucu, benzer iddialarla bekleyen binlerce diğer dava için de bağlayıcı bir zemin hazırlama potansiyeli taşıyor.

Duruşma öncesinde Zuckerberg’in tanıklığı kadar jüri seçimi süreci de büyük bir gerilime sahne oldu. Meta’nın hukuk ekibi, Facebook’un kurucusuna karşı “fazla düşman” olduğu düşünülen Kaliforniya sakinlerini jüri heyetinden uzak tutmak için yoğun çaba sarf etti. Los Angeles’taki 12 kişilik jüri heyeti, mart ayı sonuna kadar sürecek maratonun sonunda, Google’a ait YouTube ve Meta platformlarının gençlerin ruh sağlığı sorunlarında yasal bir sorumluluğu olup olmadığına karar verecek.

Çocuk yaşta başlayan kullanım ve tasarım suçlamaları

Yargılamanın merkezinde, bugün 20 yaşında olan Kaley G.M.’nin yaşadığı ağır ruh sağlığı sorunları yer alıyor. Dosyadaki bilgilere göre Kaley G.M., dijital dünyaya henüz 6 yaşındayken YouTube ile adım attı, 11 yaşında ise Instagram kullanmaya başladı. Süreç içerisinde TikTok ve Snapchat gibi platformlara da yönelen genç kadının yaşadığı sorunların, platformların zorlayıcı ve kompulsif kullanımı teşvik eden yapısından kaynaklandığı öne sürülüyor.

Davanın odak noktasını içeriklerin kendisinden ziyade, bu içerikleri sunan algoritmalar ve uygulama tasarımları oluşturuyor. ABD yasaları platformlara kullanıcı içerikleri konusunda geniş bir dokunulmazlık sağladığı için, davacı taraf doğrudan “tasarım kusurları” ve “kişiselleştirme özellikleri” üzerinden bir strateji izliyor. Benzer suçlamalarla karşı karşıya kalan TikTok ve Snapchat’in dava başlamadan hemen önce davacıyla gizli bir anlaşmaya vararak uzlaşması, gözlerin tamamen Meta ve Google üzerine çevrilmesine neden oldu.

Bağımlılık tartışması ve ailelerin büyük öfkesi

Mahkemede savunma tarafı, “bağımlılık” terimine karşı sert bir duruş sergiliyor. Instagram Başkanı Adam Mosseri, 11 Şubat’ta verdiği ifadede klinik anlamda bağımlılık kavramını reddederek, bunun yerine “sorunlu kullanım” ifadesinin tercih edilmesi gerektiğini savundu. Mosseri, teknoloji kullanımını popüler kültür alışkanlıklarıyla kıyaslayarak dikkat çeken bir savunma yaptı. Mosseri ifadesinde, “Bir gece geç saatlere kadar bir Netflix dizisini arka arkaya izlediğimde ‘bağımlı oldum’ dediğim olmuştur ama bunun klinik bağımlılıkla aynı şey olduğunu düşünmüyorum.” dedi.

Şirket yöneticilerinin bu savunmaları, mahkeme salonunu dolduran aileler arasında ise büyük bir tepkiyle karşılanıyor. Özellikle çocuklarını sosyal medya kullanımıyla ilişkilendirilen intihar vakaları nedeniyle kaybeden annelerin, duruşma sırasında öfkelerini kontrol etmekte zorlandıkları görüldü. Bazı ailelerin, tarihi davayı yerinde takip edebilmek için Los Angeles’taki mahkeme salonunun önünde yağmur altında gece boyunca beklediği bildirildi. Zuckerberg’in jüriye vereceği yanıtlar, dijital dünyanın gelecekteki yasal düzenlemeleri için bir dönüm noktası olabilir.