Dünya’nın derinliklerindeki gizemli savaş zamanı nasıl değiştiriyor ve günler neden uzuyor?

Bilim insanları yerkürenin binlerce kilometre derinliklerinde süregelen devasa bir güç mücadelesini gün yüzüne çıkardı. Gezegenin kalbindeki katı çekirdek ile devasa manto tabakası arasındaki amansız yerçekimi çekişmesi, 24 saat olarak bildiğimiz gün süresinde milisaniyelik oynamalara yol açarak zaman algımızın sınırlarını zorluyor.

Yerkürenin derinliklerinde cereyan eden fiziksel kuvvet mücadelesi, yüzeyde akıp giden zamanı doğrudan etkilemeye devam ediyor. Saygın bilim dergisi Nature bünyesinde yayımlanan çığır açıcı bir araştırma, Dünya’nın 24 saatlik gün süresinde meydana gelen ve çıplak gözle fark edilemeyen milisaniyelik oynamaların gezegenin metalik çekirdeğindeki gizemli hareketlerden beslendiğini ortaya koydu. Uzak kozmik cisimler referans alınarak gerçekleştirilen son derece hassas ölçümler, Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızının on yıllık periyotlar zarfında birkaç milisaniye saptığını gösteriyor.

Mavi gezegenin tam merkezinde, yaklaşık olarak Mars gezegeni büyüklüğünde ve büyük oranda demirden meydana gelen devasa bir kütle yer alıyor. Katı haldeki bu iç çekirdek, kendisini çevreleyen erimiş durumdaki akışkan dış çekirdeğin içerisinde bağımsız bir biçimde dönebiliyor. Jeofizikçiler, çekirdek ile onu çepeçevre saran kayalık manto arasındaki temasın gün uzunluğu üzerinde dalgalanmalar yarattığını uzun süredir öngörse de bu mekanizmanın hangi kuvvetlerin güdümünde ilerlediği konusu tam bir muamma olarak kalmıştı.

Yerin Merkezinde Dönen Üç Büyük Kuvvet

Kanada’daki Alberta Üniversitesinde görev yapan jeofizik uzmanları Mathieu Dumberry ve Huifeng Zhang, bu karmaşık doğa olayını aydınlatabilmek adına çekirdek ve manto arasındaki hareketleri mercek altına alan kapsamlı bir simülasyon geliştirdi. Araştırmacılar, çekirdeğin gezegenin dönüşünü kimi zaman yavaşlatan kimi zaman ise hızlandıran üç temel tork ürettiğini belirledi.

Bu mekanizmanın ilk basamağını mekanik tork oluşturuyor. Sıvı haldeki dış çekirdeğin akışı, kayalık mantonun alt sınırındaki pürüzlü ve engebeli yüzeylere çarparak adeta bir nehir yatağındaki kayalar gibi direnç meydana getiriyor. İkinci basamakta, dış çekirdeğin ürettiği manyetik alanın mantodaki yoğun demir bölgelerini çekmesiyle ortaya çıkan elektromanyetik tork yer alıyor. Üçüncü ve en belirleyici kuvvet ise iç çekirdeğin yoğun kesimlerini mantodaki yoğun kütlelere doğru çeken yerçekimi kuvvetinden kaynaklanıyor.

Geliştirilen modelin z