Dünyaca ünlü otomobil devi BYD neden kara listeye alındı ve işçilere ne oldu
Türkiye’de devasa bir yatırım yapması beklenen elektrikli araç devi BYD, Brezilya’da patlak veren ağır çalışma koşulları skandalıyla sarsıldı. İşçilerin köleliğe benzer şartlarda çalıştırıldığı iddiasıyla “kara listeye” alınan şirketin, 163 işçinin kurtarıldığı operasyon sonrası geleceğin fabrikası olarak adlandırılan projesi büyük bir itibar kaybıyla karşı karşıya kaldı.
Brezilya Çalışma Bakanlığı tarafından güncellenen ve kamuoyunda büyük ses getiren liste, otomotiv dünyasının gündemine bomba gibi düştü. Elektrikli araç sektörünün küresel liderlerinden BYD’nin yerel kolu BYD Auto do Brasil, işçileri köleliğe benzer koşullara maruz bırakan şirketlerin yer aldığı listeye dahil edildi. Bahia eyaletinin kuzeydoğusundaki bir fabrika inşaat alanında ortaya çıkan bu durum, markanın Güney Amerika’daki stratejik hamlelerini skandalların gölgesinde bıraktı.
İnşaat şantiyesinde endişe verici tablo
Resmi kayıtlara göre, listenin güncellenmesine neden olan olaylar Aralık 2024’te Bahia eyaletinde yaşandı. İşçi hakları yetkilileri tarafından gerçekleştirilen operasyonda, inşaat alanından tam 163 işçi “kurtarıldı.” Yetkililer, inşaat işlerini yürütmek üzere görevlendirilen bir yüklenici tarafından getirilen Çinli işçilerin bulunduğu şantiyede, “endişe verici bir güvencesizlik ve bozulma tablosu” olduğunu iddia etti. Brezilya hükümeti, bu listeye dahil edilmenin doğrudan bir yaptırım olmadığını ancak şeffaflığı sağlama amacı taşıdığını belirtiyor. Bununla birlikte, listedeki şirketler kamu finansmanına erişimde kısıtlamalar ve çok daha sıkı denetim süreçleriyle karşı karşıya kalabiliyor.
BYD yönetiminden karalama kampanyası iddiası
Skandalın ardından gözlerin çevrildiği Çinli otomotiv grubu, süreç boyunca yetkililerle işbirliği içinde olduklarını savundu. Aralık 2024’te bir açıklama yapan şirket, “insan hakları ve çalışma yasalarının ihlallerine sıfır tolerans” gösterdiklerini vurguladı. İddiaların merkezinde yer alan yüklenici firma Jinjiang Construction Brazil ile olan sözleşmenin “feshedildiğini” duyuran yönetim, suçlamaları reddetti. Medyaya yansıyan haberlere göre BYD sözcüsü, markanın bilinçli bir karalama kampanyasının kurbanı olduklarını iddia etti. Ancak bu açıklamalar piyasalardaki tedirginliği gidermeye yetmedi ve Shenzhen’deki BYD hisseleri yaklaşık yüzde 1 oranında değer kaybetti.
Geleceğin fabrikası ve Türkiye’deki belirsizlik
BYD, yaklaşık 1 milyar dolarlık bu kompleksi 645 futbol sahasına eşdeğer devasa bir alanda “geleceğin fabrikası” olarak tanımlıyordu. 20 bin kişiye istihdam sağlaması beklenen bu devasa projenin, 200 milyondan fazla nüfusa sahip Brezilya pazarındaki imajı ciddi şekilde sarsıldı. Benzer bir durum Türkiye pazarı için de merak konusu olmaya devam ediyor. Manisa’da kurulması planlanan fabrikaya dair henüz somut bir adım atılmaması ve “çivi dahi çakılmaması” dikkat çekiyor. BYD Türkiye’nin Mart ayında yalnızca 833 adet satış yapabilmesi, markanın bölgedeki operasyonel hızı ve yatırımlarının geleceği hakkındaki soru işaretlerini derinleştiriyor.
