Küresel kriz 74 ülkeyi vurduğunda teknoloji devini nasıl bir fatura bekliyor

Yazılım devi Microsoft’un en kritik kurumsal platformlarında yaşanan ve neredeyse tam bir güne yayılan devasa kesinti, onlarca ülkede devlet kurumları ile dev şirketleri çaresiz bıraktı; uzmanlar aksaklığın faturasının dudak uçuklatan seviyelere ulaşabileceğini hesaplıyor.

Aralarında Outlook, Teams ve yapay zeka aracı Copilot’un da yer aldığı temel Microsoft servislerinde meydana gelen erişim problemi, Amerika Birleşik Devletleri’nde başlayarak kısa sürede Asya-Pasifik coğrafyasına kadar uzandı. Yaklaşık 22 saat boyunca devam eden bu küresel kilitlenme, uluslararası iletişim ağlarını felç ederken pek çok ülkede kamu yönetimini ve özel sektör operasyonlarını durma noktasına getirdi. Şirket cephesinden yapılan teknik açıklamalarda altyapıya yönelik müdahalelerin sürdüğü, kalıcı çözüme henüz ulaşılamasa da kademeli bir iyileşme sürecine girildiği ifade edildi. Mağduriyet yaşayan kullanıcılardan özür dileyen teknoloji devi, sorunun tekrarlanmaması adına kapsamlı bir inceleme başlattıklarını bildirdi.

Mali zararın boyutu 7 milyar dolar barajını aşabilir mi

Aksaklığın küresel çaptaki etkileri sürerken, ekonomistlerin hazırladığı ilk hasar raporları durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. ABD merkezli düşünce kuruluşu Anderson Economic Group tarafından paylaşılan analizde, krizin ilk gününde 26 milyon, ikinci gününde ise yaklaşık 51 milyon kullanıcının doğrudan maddi kayba yol açacak biçimde etkilendiği vurgulandı. Sürece dair değerlendirmelerde bulunan kurum başkanı Patrick Anderson, “Bu, bildiklerimizin sınırlılıkları göz önünde bulundurularak hazırlanmış bir başlangıç tahmini. Kesintinin tam boyutunu henüz bilmiyoruz.” dedi.

Şirketlerin sigorta poliçeleri üzerinden zararlarını tazmin etmeye çalışabileceğini belirten Anderson, bu tablonun toplam maliyeti sıfırlamayacağına, sadece faturanın sigorta şirketlerine devredileceğine dikkat çekti. Ücreti peşin tahsil edilen ancak erişilemeyen hizmetler sebebiyle Microsoft’un günlük bazda 800 milyon dolarlık bir geri ödeme yükümlülüğüyle yüzleşebileceğini dile getiren uzman isim, toplam tazminat ve kayıp hacminin 7 milyar dolar seviyesini rahatlıkla aşabileceğini öngörüyor.

Bakanlıklar hava yolları ve yapay zeka devleri çevrim dışı kaldı

Gelen son verilere göre aksaklık Avustralya’dan Yeni Zelanda’ya, Japonya’dan ABD’ye kadar 74 farklı coğrafyada işleyişi kilitledi. ABD Temsilciler Meclisi sistem arızasını teyit ederken, Avustralya’nın federal polisi ve gizli servis birimleri de kesintiden payını aldı. Japonya Hükümeti bilişim omurgasının hasar gördüğünü kabul ederken, Yeni Zelanda Dışişleri Bakanlığı küresel temsilcilik ağının elektronik posta trafiğinde tıkanmalar yaşandığını bildirdi.

Sorunun etkisi yalnızca kamu sektörüyle sınırlı kalmadı. Yapay zeka sektörünün öncüleri OpenAI ve Anthropic altyapı bağlantılarında kopmalar yaşadıklarını teyit ederken, Hindistan merkezli hava yolu şirketleri IndiGo ve Akasa Air yolcu destek kanallarında aksamalarla boğuştu. Tayvan’da finansal piyasalar ve fon hareketleri sekteye uğrarken, elektrikli araç üreticisi Workhorse Group bilanço duyurusunu ertelemek zorunda kaldı.

Aksaklığın perde arkasında siber sabotaj ihtimali var mı

Sistemlerin çökmesiyle birlikte akıllara kötü niyetli bir dış müdahale ihtimali gelse de resmi kaynaklar sabotaj bulgusuna rastlanmadığını belirtiyor. Konuya ilişkin görüşlerini paylaşan Avustralya İçişleri ve Siber Güvenlik Bakanı Tony Burke, “2024’teki CrowdStrike olayında gördüğümüze benzer şekilde, ters giden bir güncelleme ile karşı karşıya olduklarına inanıyorlar. Şu an yaşadıkları etki büyük ölçüde e-posta sistemleri üzerinde yoğunlaşıyor” açıklamasında bulundu. Bağımsız arıza takip platformları, yalnızca ABD sınırları içinde yüz bini aşkın arıza raporu oluşturulduğunu ve sorunun diğer kıtalarda da saatlerce hissedildiğini duyurdu.

Sıklaşan kesintiler kullanıcı güvenini nasıl sarsıyor

Son bir yıl içerisinde benzer erişim problemleriyle sık sık gündeme gelen teknoloji devinin güvenilirlik imajı kurumsal çevrelerde ciddi şekilde sorgulanmaya başladı. Finansal analiz platformu eToro’nun kıdemli piyasa uzmanı Josh Gilbert, yaşananların gelecekteki müşteri tercihlerini doğrudan etkileyebileceğini belirterek durumu şu sözlerle analiz etti: “Daha büyük endişe, bunun bu yılki ilk 365 kesintisi olmaması. Güvenilirlik tekrarlayan bir sorun gibi görünmeye başlarsa, bu durum her bilgi teknolojileri departmanına işlerinin daha fazlasını tek bir sağlayıcıya emanet etmeden önce iki kez düşünmesi için bir neden sunar. Piyasa, Microsoft’un müşterilerinden Copilot için daha fazla harcama yapmasını istemeden önce sistemleri ayakta tutabildiğini kanıtlamasını görmek isteyecektir”