Hürmüz Boğazı krizi araç fiyatlarını nasıl etkileyecek ve yeni zam dalgası ne zaman başlayacak

Hürmüz Boğazı’nda durma noktasına gelen gemi trafiği küresel ticareti sarsarken, yükselen enerji ve navlun maliyetleri otomotiv sektöründe alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Uzmanların araç fiyatlarında yeni bir artış dalgası ve tedarik krizi uyarısı yaptığı bu kritik süreçte, üretim maliyetlerinden lojistik güvenliğine kadar pek çok alanda dengeler değişiyor.

Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve dünyanın en stratejik su yollarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, küresel ekonomiyi yeni bir belirsizliğe sürüklüyor. Dünya petrol ticaretinin can damarı olarak kabul edilen bu hattın kapanma riskiyle karşı karşıya kalması, enerji fiyatlarını hızla yukarı çekerken otomotiv sektörünü de doğrudan hedef aldı. Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin üretim bantlarından nakliye gemilerine kadar her aşamada maliyetleri katlaması bekleniyor. Sektör temsilcileri, krizin derinleşmesi durumunda otomobil fiyatlarında kaçınılmaz bir artış yaşanabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Petrol fiyatlarındaki artış üretim maliyetlerini doğrudan vuruyor

Basra Körfezi’nden dünya pazarlarına açılan en kritik kapı olan Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol taşınıyor. Küresel petrol ticaretinin yüzde 25’ini oluşturan bu hacmin risk altına girmesi, brent petrol fiyatlarını kısa sürede hareketlendirdi. Analistlerin öngörülerine göre, krizin uzaması halinde petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde kalıcı olması, hatta en kötü senaryolarda 150-200 dolar bandına ulaşması işten bile değil. Bu durum otomotiv sektörü için sadece akaryakıt zammı anlamına gelmiyor. Bir aracın üretiminde kullanılan plastik parçalar, sentetik kauçuk, boya ve kimyasal kaplamaların tamamı petrol türevlerinden elde ediliyor. Enerji maliyetlerindeki bu devasa artış, fabrika çıkış fiyatlarını doğrudan yukarı çekiyor.

Lojistik ağında yeni bir tedarik krizi mi yaşanacak

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim sadece enerji arzını değil, küresel deniz taşımacılığını da felç etme potansiyeline sahip. Alternatif rotaların zorunlu hale gelmesi, savaş riski sigorta primlerinin katlanması ve navlun fiyatlarının fırlaması, özellikle Asya ve Avrupa arasındaki parça trafiğini zora sokuyor. Pandemi döneminde yaşanan ve üretim hatlarını durduran tedarik zinciri kırılmalarını hatırlatan sektör temsilcileri, benzer bir kaosun kapıda olmasından endişe duyuyor. Lojistik süreçlerdeki belirsizlik, araçların bayilere ulaşma süresini uzatırken maliyet baskısını daha da artırıyor.

TAYSAD Başkanı Yakup Birinci enerji arzına dikkat çekti

Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Yakup Birinci, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin sanayi üzerindeki etkilerini değerlendirirken şu ifadeleri kullandı: “Hürmüz Boğazı dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. Petrol ve LNG arzının önemli bölümü bu hat üzerinden taşınıyor. Bu nedenle boğazdaki risk artışı enerjiye bağımlı sanayi kollarını yakından ilgilendiriyor. Türkiye otomotiv tedarik sanayi açısından bakıldığında enerji fiyatlarındaki artış ve küresel lojistikte yaşanabilecek aksaklıklar üretim maliyetlerini ve tedarik sürelerini etkileyebilir” Birinci ayrıca, Türkiye’nin Avrupa’ya yakınlığı sayesinde bu kriz döneminde güvenli bir liman olarak öne çıkabileceğini de sözlerine ekledi.

Saim Aşçı bugün asıl sorun fiyat değil tedarik akışı dedi

Motor Aşin CEO’su Saim Aşçı ise otomotiv ve yedek parça dünyasındaki asıl tehlikenin fiyatlardan ziyade ürün erişilebilirliği olduğunu vurguladı. Aşçı, süreci şu sözlerle özetledi: “Bugün otomotiv sektöründe en büyük soru ‘ürünü ne fiyata alırım’ değil ‘ürünü zamanında bulabilir miyim’ sorusu. Çin üretim açısından güçlü bir oyuncu ancak navlun, sigorta ve transit süreleri belirsizleşirse ticaret yönetilemez hale gelir. Bu nedenle kısa vadede riskler artıyor” Bu açıklama, tüketicilerin ilerleyen dönemde istedikleri modellere ulaşmakta zorluk çekebileceğine işaret ediyor.

Lastik sektöründe ham madde ve maliyet baskısı artıyor

Enerji maliyetlerindeki yükselişin en çok etkilediği alt sektörlerden biri de lastik üretimi olarak öne çıkıyor. Petlas Genel Müdürü Hakan Yalnız, ham madde yoğun üretimin getirdiği risklere değinerek şunları söyledi: “Lastik üretiminde maliyetin büyük kısmı ham maddeden geliyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş kimyasal ve ham madde maliyetlerini artırıyor. Bu gelişmeler sektörü doğrudan etkileyebilir. En büyük risk ise krizin bölgesel bir ekonomik dalgaya dönüşmesi” Yalnız’ın değerlendirmeleri, sadece araç fiyatlarının değil, yedek parça ve sarf malzemelerinin de bu zam dalgasından payını alacağını gösteriyor.

Elektrikli araçların maliyet avantajı yeniden mi doğuyor

İçten yanmalı motorlu araçların hem üretim hem de kullanım maliyetleri artarken, gözler bir kez daha elektrikli otomobillere çevrildi. Artan akaryakıt fiyatları, elektrikli araçların işletme maliyetindeki avantajını yeniden ön plana çıkarıyor. Türkiye’deki vergi dilimi düzenlemeleri ve kilometre başına düşen düşük maliyetler, petrol krizinin derinleştiği dönemlerde bu araçlara olan talebin hızla artmasına neden olabilir. Sektör paydaşları, bu tür krizlerin elektrikli dönüşümünü hızlandıran bir katalizör işlevi görebileceğini belirtiyor.