Sosyal medyadaki o dehşet görüntüleri aslında birer video oyunu mu yoksa deprem anı mı

İran, İsrail ve ABD arasındaki gerilim tırmanırken sosyal medya platformlarında milyonlarca izlenme alan “savaş anı” videolarının ardındaki dondurucu gerçek gün yüzüne çıktı; izlediğiniz o büyük patlamalar aslında eski bir depreme veya popüler bir savaş oyununa ait olabilir mi? Orta Doğu’da tırmanan bölgesel savaş riski, dijital dünyada yerini eşi benzeri görülmemiş bir bilgi kirliliğine ve yapay zeka destekli manipülasyonlara bırakıyor.

İran, ABD ve İsrail arasında yaklaşık bir hafta önce tırmanmaya başlayan gerilim, sadece sahada değil dijital platformlarda da büyük bir dezenformasyon dalgasını beraberinde getirdi. Bölgeden geldiği iddia edilen ve kısa sürede viral olan içeriklerin önemli bir kısmının gerçek olmadığı, aksine gelişmiş yapay zeka araçları veya tamamen farklı olaylara ait görüntülerle kurgulandığı anlaşıldı. Sosyal medya platformları Lübnan, İran ve Körfez ülkelerinden olduğu öne sürülen videolarla dolup taşarken, bu içeriklerin yarattığı algı gerçek savaşın önüne geçmeye başladı.

Yapay Zeka Destekli Uydu Görüntüleri Nasıl Servis Edildi

Dezenformasyonun en çarpıcı örneklerinden biri, Tehran Times’ın sosyal medya platformu X’te paylaştığı bir uydu görüntüsüyle yaşandı. Katar’daki bir Amerikan radar sisteminin İran’a ait bir insansız hava aracı saldırısıyla ağır hasar aldığı iddia edilen bu görüntü, kısa sürede bir milyon izlenmeye ulaştı. Ancak Financial Times tarafından yapılan derinlemesine analiz, bu görselin aslında Bahreyn’deki bir bölgeye ait olduğunu ve yapay zeka araçlarıyla manipüle edilerek hasarlı gibi gösterildiğini ortaya çıkardı. Gerçek uydu verileri bölgede bir hareketlilik olduğunu doğrulasa da servis edilen görsellerin tamamen kurgu olması, bilgi savaşının ne denli tehlikeli bir boyuta ulaştığını gözler önüne serdi.

Açık kaynak istihbarat araştırmacısı Brady Africk, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “uydu görüntülerinin karmaşık teknolojilerle elde edildiği için insanlar tarafından doğal olarak güvenilir kabul edildiğini, ancak yapay zekanın bu güveni zayıflattığını” belirtiyor. Uzmanlar, geçmişte bu düzeyde sahte içerik üretmenin sadece devletlerin kapasitesinde olduğunu, ancak bugün ücretsiz yapay zeka araçlarına erişimi olan herkesin bu tür manipülasyonlar yapabildiğine dikkat çekiyor.

Video Oyunları ve Deprem Görüntüleri Savaş Diye Sunuluyor

Sosyal medyada yayılan yanıltıcı içerikler sadece yapay zeka ile sınırlı kalmıyor. Tel Aviv’in İran füzeleriyle vurulduğunu ve şehirde büyük yıkım yaşandığını iddia eden bir video milyonlarca kişi tarafından paylaşıldı. Yapılan incelemeler sonucunda, videodaki yıkım görüntülerinin aslında Türkiye’de yaşanan Maraş depremlerine ait olduğu anlaşıldı. Benzer şekilde, bir savaş gemisinin bir uçağı havada imha ettiği anları gösteren çarpıcı bir klibin, popüler savaş simülasyonu War Thunder adlı video oyunundan alındığı ortaya çıktı.

Doğrulama platformları, çatışma dönemlerinde eski protesto görüntülerinin veya bağlamından koparılmış videoların hızla dolaşıma sokulduğunu vurguluyor. Sorunu derinleştiren bir diğer unsur ise yapay zeka destekli arama motorlarının, eski yangın görüntülerini veya oyun videolarını gerçek askeri operasyon sahneleri olarak tanımlayarak kullanıcılara hatalı sonuçlar sunması oldu. Dijital medya uzmanı TJ Thomson, insanların haberleri küçük telefon ekranlarında hızlıca kaydırarak tükettiğini ve bu alışkanlığın detaylı bir doğrulama yapmayı neredeyse imkansız hale getirdiğini ifade ediyor.

Sosyal Medya Devlerinden ve Ülkelerden Sert Önlemler

Yayılan sahte içeriklerin toplumlar üzerinde yarattığı panik ve yanlış algı, platformları ve devletleri harekete geçirdi. X platformu, silahlı çatışmalarla ilgili yapay zeka üretimi videoları şeffaf bir şekilde belirtmeden paylaşan kullanıcılar için yeni bir yaptırım kararı aldı. Buna göre kuralı ihlal eden kullanıcılar, gelir paylaşımı programından 90 gün boyunca uzaklaştırılacak ve tekrarı halinde kalıcı olarak yasaklanacak. Ayrıca, viral içeriklerin altına kullanıcılar tarafından eklenen “topluluk notları” sistemi daha da genişletildi.

Ülkeler bazında da hukuki süreçler sertleşmeye başladı. Birleşik Arap Emirlikleri’nde Dubai polisi, bölgedeki gerilimi tırmandıracak şekilde söylenti ve dezenformasyon yayan kişilere karşı uyarıda bulundu. Bu tür asılsız bilgileri yayan kişilerin en az 200 bin dirhem para cezasıyla karşı karşıya kalabileceği açıklandı. Uzmanlar, milyarlarca saatlik videonun üretildiği bu dijital çağda, kullanıcıların gördükleri her görüntüye şüpheyle yaklaşması gerektiği konusunda hemfikir.