Yılların Eskitemediği Tetris Travmatik Anıları Yok Etmek İçin mi Kullanılacak

İngiltere ve İsveçli bilim insanları tarafından yürütülen yeni bir araştırma, efsanevi video oyunu Tetris’in travmatik anıların etkisini silmekte devrim yaratabileceğini kanıtladı. Özellikle ağır travmalar yaşayan sağlık çalışanları üzerinde denenen bu yöntemin, beynin çalışma şeklini değiştirerek istenmeyen anıları nasıl engellediği ise tıp dünyasında büyük heyecan yarattı.

Bilim dünyası, travma sonrası stres bozukluğuyla mücadelede alışılmadık bir müttefik buldu. Yapılan yeni bir araştırma, klasik video oyunu Tetris’in travmatik anıların etkisini azaltarak sağlık çalışanlarında geri dönüş (flashback) sayısını belirgin biçimde düşürdüğünü ortaya koydu. İngiltere ve İsveçli araştırmacıların yürüttüğü çalışma, Covid-19 pandemisi sırasında iş yerinde travmaya maruz kalan 99 NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi) çalışanını kapsıyor. Ölüm vakalarına tanıklık etmek gibi ağır deneyimler yaşayan katılımcıların bir kısmına, tedavi sürecinin parçası olarak Tetris tabanlı özel bir yöntem uygulandı.

Tetris Beyindeki Travmatik İzleri Nasıl Siliyor

Araştırmada kullanılan ve bilimsel adı “imagery competing task intervention” (ICTI) olan yöntem, beynin görsel işlem kapasitesini hedef alıyor. Uygulama sırasında katılımcılardan, travmatik bir anıyı kısaca hatırladıktan sonra Tetris’in yavaş bir versiyonunu oynamaları istendi. Ardından zihinsel olarak Tetris ızgarasını ve blokları hayal etmeleri talep edildi. Bu yöntemin, beynin görsel-uzamsal alanlarını meşgul ederek travmatik anıların canlılığını zayıflattığı düşünülüyor. Yani beyin, görsel işlem kapasitesini oyuna ayırdığı için istenmeyen anıların yoğunluğu ve etkisi zamanla azalıyor.

Yüzde 70 Oranında Başarı Sağlandı

Hakemli bilim dergisi The Lancet Psychiatry’de yayımlanan araştırmanın sonuçları, yöntemin başarısını rakamlarla ortaya koydu. Tetris temelli müdahale alan grupta, dört hafta içinde 10 kat daha az flashback görüldü ve altı ay sonunda katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i hiçbir benzer anı yaşamadığını bildirdi. Yöntem ayrıca, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtilerinin azalmasına da ciddi oranda katkı sağladı. Çalışmaya liderlik eden Emily Holmes, tek bir kısa travmatik geri dönüşün bile günlük yaşamı ciddi biçimde etkileyebileceğini belirterek, bu görsel müdahalenin “istenmeyen anıların etkisini yavaşlatıyor” olduğunu ve zayıflattığını söyledi.

Basit Bir Oyun Neden Müzikten Daha Etkili Oldu

Araştırma sürecinde kontrollü bir deney ortamı oluşturmak için katılımcıların bir kısmına standart tedavi uygulanırken, bir kısmına ise stres azaltmak amacıyla Mozart müzikleri ve besteciyle ilgili podcast’ler dinletildi. Ancak elde edilen veriler, en güçlü iyileşmenin Tetris temelli müdahale grubunda gerçekleştiğini gösterdi. 1980’lerde geliştirilen ve dünya çapında milyonlarca kişiye ulaşan Tetris, bu araştırmayla birlikte yalnızca bir eğlence aracı değil, potansiyel bir dijital terapi aracı olarak da öne çıkıyor.

Dijital Terapilerin Geleceği İçin Yeni Bir Umut

Uzmanlara göre Tetris yönteminin en büyük avantajları arasında kolay erişilebilir olması, düşük maliyeti, dil engelini aşabilmesi ve en önemlisi travmayı sözlü olarak anlatmayı gerektirmemesi yer alıyor. Çalışmayı finanse eden Wellcome Vakfı’ndan Tayla McCloud, daha geniş çaplı denemelerde benzer sonuçlar alınması halinde bu yöntemin küresel ölçekte büyük etki yaratabileceğini belirtti. Araştırma ekibi şimdi yöntemi daha büyük ve daha çeşitli gruplarda test etmeyi planlarken, rehberli uygulama olmadan kullanılebilecek bir versiyon üzerinde de çalışmalarını sürdürüyor. Sağlık çalışanlarının yoğun baskı altında olduğu bir dönemde, basit bir video oyununun zihinsel sağlığa sunduğu bu destek, dijital terapilerin geleceği adına en umut verici gelişmelerden biri kabul ediliyor.