Mark Zuckerberg jüri önünde hesap verecek mi sosyal medya bağımlılığı davasında çocukları neler bekliyor

Meta CEO’su Mark Zuckerberg, sosyal medya platformlarının gençleri kasten bağımlı hale getirecek şekilde tasarlandığı iddialarıyla açılan tarihi davada bugün jüri karşısına çıkıyor; Kaliforniya’daki bu emsal yargılama teknoloji dünyasının geleceğini nasıl değiştirecek?

Dünyanın en büyük sosyal medya ağlarının sahibi olan Meta’nın 41 yaşındaki CEO’su Mark Zuckerberg, teknoloji tarihinin en kritik hukuk mücadelelerinden birinde ifade vermek üzere bugün Los Angeles’ta mahkeme salonuna giriyor. Instagram ve Facebook gibi platformların, genç kullanıcıları bağımlı hale getirecek şekilde bilinçli olarak tasarlandığı iddiasıyla açılan dava, Amerikan ailelerinin teknoloji devlerine karşı yürüttüğü binlerce benzer süreç için hukuki bir zemin oluşturma özelliği taşıyor.

Jüri önünde ilk kez büyük hesaplaşma

Zuckerberg’in davanın en dikkat çeken tanığı olarak jüri karşısına çıkacak olması, yargılama sürecindeki gerilimi en üst seviyeye taşıdı. Jüri seçimi aşamasında Meta’nın avukatları, Facebook’un kurucusuna karşı “fazla düşman” olduğu düşünülen Kaliforniya sakinlerini heyetin dışında tutmak için yoğun bir çaba sarf etti. Los Angeles’taki 12 kişilik jüri heyeti, mart ayı sonuna kadar sürecek olan duruşmalarda Google’a ait YouTube ile Meta platformlarının, Kaliforniya’da yaşayan 20 yaşındaki Kaley G.M.’nin yaşadığı ruh sağlığı sorunlarında ne derece sorumlu olduğunu değerlendirecek.

Çocuk yaşta başlayan dijital bağımlılık döngüsü

Davanın merkezinde yer alan Kaley G.M.’nin dijital geçmişi, modern çağda çocukların maruz kaldığı riskleri çarpıcı bir şekilde özetliyor. Kaley’in YouTube’u henüz 6 yaşında, Instagram’ı ise 11 yaşında kullanmaya başladığı, ilerleyen yıllarda ise TikTok ve Snapchat platformlarına geçiş yaptığı belirtiliyor. Mahkeme, Google ve Meta’nın bu platformları gençleri zorlayıcı ve kompulsif kullanıma teşvik edecek şekilde tasarlayıp tasarlamadığını ve bu tasarım tercihlerinin gençlerin ruh sağlığına kalıcı zararlar verip vermediğini ortaya koymayı amaçlıyor.

Odak noktası içerik değil algoritmalar ve tasarım

Yargılama süreci, ABD yasalarının kullanıcının ürettiği içerikler konusunda platformlara sağladığı geniş dokunulmazlık nedeniyle yalnızca uygulama tasarımı, algoritmalar ve kişiselleştirme özelliklerine odaklanıyor. Şikayette adı geçen diğer dev platformlar TikTok ve Snapchat, dava süreci fiilen başlamadan önce davacıyla gizli bir anlaşmaya vararak uzlaşma yoluna gitmişti. Ancak Meta ve Google, tasarım tercihlerini jüri önünde savunmaya devam ediyor.

Bağımlılık tartışması ve acılı ailelerin bekleyişi

Instagram Başkanı Adam Mosseri, 11 Şubat’ta verdiği ifadede sosyal medya bağımlılığı kavramını kesin bir dille reddederek, şirketinin tercih ettiği “sorunlu kullanım” ifadesini savundu. Mosseri savunmasında, “Bir gece geç saatlere kadar bir Netflix dizisini arka arkaya izlediğimde ‘bağımlı oldum’ dediğim olmuştur ama bunun klinik bağımlılıkla aynı şey olduğunu düşünmüyorum.” dedi. Bu ifadeler, mahkeme salonunda bulunan ve çocuklarını intihar nedeniyle kaybeden annelerin büyük tepkisini çekti. Bazı ailelerin Mark Zuckerberg’in ifadesini yerinde izleyebilmek için mahkeme salonu önünde yağmur altında gece boyunca beklediği gözlendi.