NASA astronotların hayatıyla Rus ruleti mi oynuyor emektar mühendisten Ay görevi için korkutan uyarı neden geldi

NASA’nın 1970’lerdeki Apollo programından bu yana Ay çevresine insan göndereceği ilk görev olan Artemis II öncesinde tansiyon yükseliyor. Kamuoyu hidrojen sızıntılarına odaklanmışken, NASA’da 20 yıl görev yapan emektar mühendis Charlie Camarda’dan gelen şok edici “Rus ruleti” benzetmesi, uzay aracının ısı kalkanındaki hayati tehlikeyi yeniden gündeme taşıdı.

NASA, yıllar süren bekleyişin ardından Ay çevresine insanlı ilk yolculuğunu gerçekleştirecek olan Artemis II görevini önümüzdeki Mart ayında fırlatmayı planlıyor. Ancak devasa roketin fırlatılmasına kısa bir süre kala, projenin teknik güvenilirliğine dair içeriden gelen eleştiriler artıyor. Özellikle Orion uzay aracının Dünya’ya dönüş esnasında maruz kalacağı aşırı sıcaklıklara karşı dayanıklılığı, uzmanlar arasında derin bir ayrışmaya yol açmış durumda.

Emektar mühendisten sert eleştiri Bu araçla mürettebat uçmamalı

NASA’da yaklaşık 20 yıl mühendis olarak görev yapan ve 2003’teki Columbia faciasının ardından gerçekleştirilen ilk mekik uçuşunda görev alan eski astronot Charlie Camarda, Artemis II’nin mevcut haliyle bir felakete davetiye çıkardığını savunuyor. ABC Net’e konuşan Camarda, kapsülün Ay dönüşünde karşılaşacağı fiziksel zorluklara dikkat çekerek, “Bu araçla kesinlikle mürettebat uçurmamalıyız” ifadesini kullandı. Camarda’ya göre, kapsülün Ay etrafındaki turunu tamamlayıp Dünya atmosferine girdiği anlarda oluşacak aşırı ısı, mürettebatın hayatını doğrudan tehdit ediyor.

Isı kalkanı, uzay aracının atmosfere girişte maruz kaldığı yaklaşık 3 bin derecelik sıcaklığa dayanabilmesi için tasarlanan hayati bir parça. Orion kapsülünde kullanılan Avcoat adlı malzeme, 186 ayrı bloktan oluşan bir yapıya sahip. Bu tasarım, Apollo görevlerinde kullanılan tek parçalı yapıdan farklılık gösteriyor. Camarda, bu çok parçalı tasarımın “yapısal ve temel bir soruna” sahip olduğunu ve NASA’nın bu fiziksel riski henüz tam olarak kavrayamadığını iddia ediyor.

Artemis I görevindeki gizemli hasar ve Columbia hatırlatması

Endişelerin temelinde, Kasım 2022’de insansız olarak gerçekleştirilen Artemis I görevi yatıyor. Bu görevden dönen Orion kapsülünün ısı kalkanında yapılan incelemelerde, beklenmedik şekilde 100’den fazla çatlak ve krater benzeri hasar tespit edilmişti. Uzay politikası uzmanı Wendy Whitman Cobb, kapsülün hızını düşürmek için yaptığı “sekme manevrası” sırasında yüksek basınca maruz kaldığını belirtse de, “Astronotlar olsaydı güvende olurlardı” diyerek NASA’nın resmi görüşüne destek veriyor.

Ancak Charlie Camarda için bu durum o kadar basit değil. Columbia kazasında yakın dostlarını ve sınıf arkadaşlarını kaybeden tecrübeli mühendis, geçmişteki hataların tekrarlanmasından korkuyor. 2003 yılında Columbia uzay mekiği, fırlatma sırasında ısı kalkanına zarar veren bir köpük parçası nedeniyle atmosfere girişte parçalanmış ve yedi astronot hayatını kaybetmişti. Camarda, “Bir mürettebat daha kaybetmek istemiyorum” diyerek, çevre mevzuatı nedeniyle içeriği değiştirilen Avcoat malzemesinin ve yeni üretim yöntemlerinin yeterince güvenli olmadığını savunuyor.

NASA yönetimi sisteme tam güven duyuyor

Eleştirilerin odağındaki NASA ise geri adım atmaya niyetli görünmüyor. Kurum tarafından Mayıs 2024’te yayımlanan raporda, Artemis II’nin atmosfere giriş stratejisinin değiştirildiği ve “çift sekme” yerine doğrudan giriş yapılarak ısı kalkanının yüksek sıcaklığa maruz kalma süresinin azaltılacağı belirtildi. NASA yöneticisi Jared Isaacman, Ocak ayında yaptığı açıklamada Orion ve ısı kalkanına “tam güven” duyduğunu vurguladı. Isaacman, bu güvenin arkasında titiz analizlerin ve veriye dayalı mühendislik çalışmalarının olduğunu ifade etti.

Görevin uzmanlarından Christina Koch da mühendislerin mürettebatın güvenliğini her şeyin önünde tuttuğunu bildiğini ve sisteme güvendiğini dile getirdi. Buna karşın, gelişmiş malzemeler uzmanı Ed Pope gibi isimler, NASA’nın tasarım sorunlarını çözmek yerine komiteler kurarak vakit kaybettiği eleştirisini sürdürüyor.

Dersimizi almadık mı sorusu gündemde

Artemis II görevi kapsamında dört astronot, Orion kapsülüyle yaklaşık 10 gün boyunca uzayda kalacak. NASA, Artemis III görevinde ısı kalkanı tasarımını güncelleyeceğini kabul etse de, maliyet ve takvim baskısı nedeniyle Artemis II’de mevcut yapının kullanılacağını doğruladı. Bu durum, güvenlik ve bütçe arasındaki dengenin nerede kurulduğu tartışmasını alevlendiriyor.

Charlie Camarda, geçmişteki Challenger ve Columbia facialarından önce de benzer uyarıların yapıldığını ancak görmezden gelindiğini hatırlatarak son uyarısını şu sözlerle yaptı: “Columbia da olmamalıydı, Challenger da. Eğer Artemis II’yi mürettebatla uçurursak, Rus ruleti oynarız. Dersimizi almadık.”