NASA yeni Ay görevinde astronotların hayatıyla Rus ruleti mi oynuyor?
NASA’nın yarım asır sonra Ay’a yeniden insan gönderme hedefiyle başlattığı Artemis programında korkutan bir iddia gündeme geldi. Emektar bir NASA mühendisi, Orion uzay aracının ısı kalkanındaki teknik sorunların görmezden gelindiğini savunarak, mürettebatlı bir uçuşun felaketle sonuçlanabileceği konusunda dünyayı uyardı.
NASA, 1970’lerdeki Apollo programından bu yana Ay çevresine insan göndereceği ilk görev olan Artemis II’yi önümüzdeki Mart ayında fırlatmayı planlıyor. Kamuoyu daha çok hidrojen sızıntıları nedeniyle yaşanan ertelemelere odaklanmışken, bazı havacılık uzmanları Orion uzay aracının ısı kalkanına ilişkin çok daha ciddi bir riskin kapıda olduğunu öne sürüyor. Bu uzmanların başında ise NASA’da yaklaşık 20 yıl mühendis olarak görev yapan ve 2003’teki Columbia faciasının ardından gerçekleştirilen ilk mekik uçuşunda yer alan eski astronot Charlie Camarda geliyor.
Isı kalkanındaki yapısal sorunlar büyük bir risk mi taşıyor?
Uzay aracının atmosfere geri dönüşü sırasında maruz kaldığı yaklaşık 3 bin derecelik sıcaklığa dayanabilmesi için tasarlanan ısı kalkanı, görevin en kritik parçası olarak kabul ediliyor. Orion kapsülünün ısı kalkanı, Avcoat adı verilen malzemeden üretilmiş 186 farklı bloktan oluşuyor. Ancak Camarda, ABC Net’e yaptığı açıklamada bu tasarıma dair sert eleştirilerde bulundu. Camarda, “Bu araçla kesinlikle mürettebat uçurmamalıyız” diyerek, özellikle Ay dönüşünde kapsülün karşılaşacağı aşırı ısının mevcut yapıyla güvenli bir şekilde yönetilemeyeceğini savundu.
Aslında bu endişelerin temelinde Kasım 2022’de gerçekleştirilen insansız Artemis I görevi yatıyor. Test mankenleriyle yapılan bu uçuşun ardından mühendisler, ısı kalkanı yüzeyinde 100’den fazla çatlak ve krater benzeri hasar tespit etmişti. Alabama’daki İleri Hava ve Uzay Çalışmaları Okulu’ndan Wendy Whitman Cobb, kapsülün hızını düşürmek için yaptığı “sekme manevrası” sırasında atmosfere sığ bir açıyla girip tekrar yükseldiğini, bu süreçte beklenmedik aşınmalar oluştuğunu belirtiyor. Cobb, her ne kadar sistemlerin çalıştığını söylese de “Astronotlar olsaydı güvende olurlardı” diyerek mevcut duruma dair iyimser bir tablo çizmeye çalışıyor.
Columbia ve Challenger facialarından ders alındı mı?
Charlie Camarda için bu tartışmalar sadece teknik bir analizden ibaret değil. Columbia kazasında yakın dostlarını ve sınıf arkadaşlarını kaybeden emektar mühendis, “Bir mürettebat daha kaybetmek istemiyorum” sözleriyle endişesinin derinliğini ortaya koyuyor. Camarda’ya göre, Apollo döneminde tek parça olan ısı kalkanının Artemis’te 186 ayrı bloktan oluşması yapısal ve temel bir soruna işaret ediyor. NASA’nın bu fiziksel sorunu tam olarak anlamadığını öne süren uzman, çevresel nedenlerle içeriği değiştirilen Avcoat malzemesinin de riskleri artırdığını savunuyor.
Geçmişteki trajedileri hatırlatan Camarda, Challenger ve Columbia kazalarından önce de teknik sorunların bilindiğini ancak uçuşlara devam edildiğini hatırlatıyor. Isı kalkanı mühendisi Ed Pope da benzer bir görüşü paylaşarak, NASA’nın tasarım sorununu kökten çözmek yerine komiteler kurarak ve yeterli olmayan testlerle vakit kaybettiğini iddia ediyor. Pope, kurumun veriye dayalı gerçeklerden ziyade takvim baskısı altında hareket ettiğini savunuyor.
NASA yönetimi ve mürettebatın sisteme güveni ne durumda?
NASA ise gelen bu sert eleştirilere karşı savunma pozisyonunu koruyor. Mayıs 2024’te yayımlanan resmi raporda, Artemis II görevinin atmosfere doğrudan giriş yapacağı ve bu sayede ısı kalkanının yüksek sıcaklığa maruz kalma süresinin azaltılacağı ifade edildi. NASA yöneticisi Jared Isaacman, titiz analizlere dayanan çalışmalara atıfta bulunarak Orion ve ısı kalkanına “tam güven” duyduğunu açıkladı. Isaacman, sürecin tamamen veriye dayalı şekilde takip edildiğinin altını çizdi.
Artemis II görevinde yer alacak dört astronottan biri olan Christina Koch da mühendislerin kendilerini ve ailelerini düşündüğünü bildiğini belirterek sisteme güvendiğini dile getirdi. Ancak bu güven mesajları Charlie Camarda’yı ikna etmeye yetmiyor. Camarda, tarihin tekerrür etmesinden korktuğunu belirterek şu çarpıcı uyarıyı yapıyor: “Columbia da olmamalıydı, Challenger da. Eğer Artemis II’yi mürettebatla uçurursak, Rus ruleti oynarız. Dersimizi almadık.”
