NASA Ay görevinde astronotların hayatıyla Rus ruleti mi oynuyor?

NASA’nın 50 yıl aradan sonra Ay’a yeniden insan gönderme hedefiyle hazırladığı Artemis II görevi öncesinde emektar mühendislerden korkutan bir uyarı geldi. Orion uzay aracının ısı kalkanındaki tasarım kusurlarına dikkat çeken uzmanlar, bu kritik uçuşun yeni bir faciaya davetiye çıkarıp çıkarmadığını sorguluyor.

NASA, 1970’lerdeki Apollo programından bu yana Ay çevresine insan göndereceği ilk görev olan Artemis II’yi önümüzdeki Mart ayında fırlatmayı planlıyor. Kamuoyu daha çok hidrojen sızıntıları nedeniyle ertelenen fırlatma takvimine odaklansa da, bazı kıdemli uzmanlar Orion uzay aracının ısı kalkanına ilişkin çok daha ciddi bir riskin görmezden gelindiğini savunuyor.

NASA’da yaklaşık 20 yıl mühendis olarak görev yapan ve 2003’teki Columbia faciasından sonra gerçekleştirilen ilk mekik uçuşunda görev alan eski astronot Charlie Camarda, Artemis II’nin mevcut haliyle insanlı uçuşa hazır olmadığını öne sürüyor. ABC Net’e konuşan Camarda, kapsülün Ay dönüşünde karşılaşacağı aşırı ısının hayati bir risk oluşturduğunu belirterek, “Bu araçla kesinlikle mürettebat uçurmamalıyız” uyarısında bulunuyor.

Isı kalkanındaki beklenmedik hasar endişe yaratıyor

Isı kalkanı, uzay aracının atmosfere yeniden girişte maruz kaldığı yaklaşık 3 bin derecelik sıcaklığa dayanabilmesi için tasarlanan hayati bir koruyucu tabaka niteliği taşıyor. Orion kapsülünün ısı kalkanı, Avcoat adı verilen malzemeden üretilmiş 186 ayrı bloktan oluşuyor. Kasım 2022’de insansız olarak gerçekleştirilen Artemis I görevinde, kapsül Dünya’ya döndüğünde ısı kalkanında beklenmedik bir hasar tespit edilmişti.

Alabama’daki İleri Hava ve Uzay Çalışmaları Okulu’ndan uzay politikası uzmanı Wendy Whitman Cobb, kapsülün hızı düşürmek için yaptığı “sekme manevrası” sonrası mühendislerin yüzeyde 100’den fazla çatlak ve krater benzeri hasar bulduğunu belirtiyor. Buna rağmen sistemlerin genel olarak çalışmaya devam ettiğini ifade eden Cobb, “Astronotlar olsaydı güvende olurlardı” diyerek NASA’nın resmi görüşüne paralel bir değerlendirmede bulunuyor.

Columbia ve Challenger faciaları yeniden mi yaşanacak?

Uzay tarihinin en büyük trajedilerinden biri olan 2003 yılındaki Columbia felaketi, ısı kalkanındaki bir hasar nedeniyle yaşanmış ve yedi astronot hayatını kaybetmişti. Camarda, bu kazada üç sınıf arkadaşını ve yedi yakın dostunu kaybettiğini hatırlatarak, “Bir mürettebat daha kaybetmek istemiyorum” sözleriyle endişesini dile getiriyor.

Emektar mühendise göre, Artemis programında kullanılan malzemenin içeriği ve 186 bloktan oluşan yeni tasarım, “yapısal ve temel bir soruna” sahip. Camarda, NASA’nın bu fiziksel sorunu tam olarak anlamadığını ve çözüm üretmek yerine süreci riskli bir şekilde ilerlettiğini savunuyor.

NASA yönetimi ve mürettebat sisteme güveniyor mu?

NASA, Artemis I sonrası yürüttüğü incelemelerin ardından yayımladığı raporda, Artemis II’de atmosfere doğrudan giriş yapılarak ısınma süresinin azaltılacağını ve hasarın sınırlanacağını açıkladı. NASA yöneticisi Jared Isaacman da Orion ve ısı kalkanına “tam güven” duyduğunu belirterek, bu güvenin titiz analizlere dayandığını vurguladı. Görev uzmanlarından Christina Koch ise mühendislerin mürettebatı ve ailelerini düşündüğünü bildiğini ve sisteme güvendiğini ifade etti.

Ancak bu açıklamalar eleştirileri dindirmiyor. Gelişmiş malzemeler uzmanı Ed Pope, NASA’nın tasarım sorununu çözmek yerine komitelerle vakit kaybettiğini öne sürerken, Charlie Camarda geçmişteki kazalardan ders alınmadığını savunarak son uyarısını yapıyor: “Columbia da olmamalıydı, Challenger da. Eğer Artemis II’yi mürettebatla uçurursak, Rus ruleti oynarız. Dersimizi almadık.”